Analitik kurulumu çoğu projede son güne bırakılır: bir ölçüm kodu eklenir, birkaç hedef tanımlanır ve iş bitmiş sayılır. Aylar sonra "kaç kişi teklif formunu yarıda bıraktı?" sorusu geldiğinde verinin olmadığı fark edilir. Oysa ölçüm, tasarım kadar planlanması gereken bir tasarım işidir; ve artık gizlilik gereklilikleriyle birlikte planlanmak zorundadır.
Sayfa görüntülemeden olaya geçiş
Modern analitik araçları, dünyayı sayfa görüntüleme yerine olay birimiyle modeller. Sayfa görüntüleme de bir olaydır, tıpkı form gönderimi, video oynatma, filtre kullanımı veya dosya indirme gibi. Bu model esnektir ama disiplin ister; aksi hâlde altı ay içinde birbirine benzeyen yüzlerce olay adı birikir ve hiçbir rapor güvenilir olmaz.
İşe bir ölçüm planı ile başlayın. Bu, tercihen tek bir tabloda tutulan şu bilgilerdir: iş sorusu, buna cevap veren olay, olayın adı, tetiklendiği yer ve taşıdığı parametreler. Örneğin "hangi hizmet sayfaları teklif talebine dönüşüyor?" sorusu, teklif formu gönderimi olayına ve bu olayın taşıdığı hizmet parametresine bağlanır. Soruyu yazmadan olay tanımlamak, sonradan kimsenin kullanmadığı veri toplamaktır.
Adlandırmada tek bir sözleşme belirleyin ve ondan sapmayın: küçük harf, alt çizgi, fiil odaklı ve tekil bir yapı genellikle iyi işler. Parametreleri olay adına gömmek yerine ayrı alanlar olarak taşıyın; böylece tek bir olayı farklı kırılımlarda analiz edebilirsiniz.
Neyi ölçmemeli?
Ölçümde asıl beceri, ne toplanacağına değil neyin toplanmayacağına karar vermektir. Veri minimizasyonu ilkesi hem yasal uyum hem veri kalitesi açısından işinize yarar. Serbest metin alanlarının içeriğini, form alanlarına yazılan kişisel bilgileri, adres çubuğundaki kimlik taşıyan parametreleri analitik sistemine göndermeyin. Bu, çoğu zaman kasıtlı bir tercih değil, dikkatsizlikle olur: arama kutusunda yazılan metnin adres parametresine taşınması ve oradan ölçüm sistemine akması sık rastlanan bir durumdur.
Toplanan verinin saklama süresini de bilinçli belirleyin. Sonsuza kadar tutulan ayrıntılı davranış verisi, hem bir sorumluluk hem çoğu zaman gereksizdir; toplulaştırılmış raporlar uzun vadeli eğilimler için genellikle yeterlidir.
Rıza yönetimi: teknik kurulumun bir parçası
KVKK ve GDPR çerçevesinde ölçüm ve pazarlama amaçlı çerezler, sitenin çalışması için zorunlu olan çerezlerden farklı değerlendirilir. Uygulamada yerleşmiş yaklaşım şudur: zorunlu olmayan çerezler kullanıcı açık bir tercih belirtmeden çalıştırılmaz, seçenekler önceden işaretli gelmez, kabul etmek kadar reddetmek de kolay olur ve verilen rıza sonradan aynı kolaylıkla geri alınabilir. Ayrıca hangi çerezin ne amaçla, ne kadar süreyle kullanıldığı anlaşılır bir dille açıklanır.
Teknik tarafta bunun anlamı, ölçüm kodlarının rıza durumuna bağlı çalışmasıdır. Rıza yönetimi aracını sonradan üstüne eklenen bir katman gibi değil, ölçüm mimarisinin bir parçası olarak kurgulayın: rıza durumu değiştiğinde ilgili etiketler devreye girmeli veya durmalı, geri alınan rıza sonrası ilgili çerezler temizlenmelidir. Bu yazının hukuki tavsiye niteliği taşımadığını, kurumunuzun özel durumunda hukuk danışmanınızla değerlendirme yapmanız gerektiğini belirtelim.
Rıza sonrası dünyada ölçüm
Bir kısım kullanıcı ölçümü reddedecektir; bu, verinin işe yaramaz olduğu anlamına gelmez. Üç uyarlama işi kolaylaştırır. Birincisi, mutlak sayılar yerine oranlara ve eğilimlere bakmak: dönüşüm oranındaki değişim, örneklem eksik olsa da yön verir. İkincisi, sunucu tarafındaki gerçek kayıtları referans almak: sipariş, kayıt ve teklif talebi sayıları analitik aracından değil, veritabanından okunduğunda kesindir. Üçüncüsü, kanalları uçtan uca değil, kendi içinde tutarlı karşılaştırmalar için kullanmak.
Kaynak atfı ve etiketleme düzeni
Trafiğin nereden geldiğini doğru okumak, ölçümün en çok kirlenen alanıdır. Kampanya bağlantılarını etiketlerken tek bir yazım kuralı belirleyin: küçük harf, tutarlı kanal adları ve önceden tanımlı bir değer listesi. Aynı kanalın üç farklı yazımı, raporda üç ayrı satır olarak görünür ve karşılaştırmayı imkânsız kılar. Etiket sözlüğünü ekipteki herkesin erişebileceği tek bir yerde tutun.
Kendi sitenize verdiğiniz iç bağlantıları kampanya parametreleriyle etiketlemekten kaçının; bu, oturumun kaynağını yeniden yazarak asıl geliş kanalını siler. Ayrıca ödeme sağlayıcısı gibi dış sistemlere gidip geri dönen akışlarda, dönüş adresinin kendi sitenizi yeni bir kaynak gibi göstermemesi için yönlendirme hariç tutma listesini kurmayı unutmayın.
Son olarak raporları gerçekten kullanılacak biçimde sadeleştirin. Onlarca gösterge içeren panolar genellikle hiç açılmaz; üç ila beş temel gösterge ve bunların haftalık değişimi çoğu ekip için daha iyi bir karar aracıdır.
Son olarak kurulumu belgeleyin ve düzenli doğrulayın. Sitede yapılan bir arayüz değişikliği, sessizce bir olayın tetiklenmesini bozabilir. Ayda bir kritik olayların hâlâ çalıştığını kontrol eden kısa bir denetim listesi, aylar sonra fark edilen veri boşluklarından çok daha ucuzdur. Ölçüm planı ve rıza kurgusunu birlikte tasarlamak için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.
